Against the Valentinians
Tertullian c. 207-212 Document Creative Commons Attribution-ShareAlike 4.0 International
Source
Checksum-pinned original-language CTS TEI edition with embedded CC BY-SA 4.0 license metadata.
Section 1
Valentiniani, frequentissimum plane collegium inter haereticos,
quia, plurimum ex apostatis ueritatis, et ad fabulas
facile est et disciplina non terretur, nihil magis curant quam
occultare quod praedicant; si tamen praedicant qui occultant.
custodiae officium conscientiae offucium est. confusio praedicatur,
dum religio adseueratur. nam et illa Eleusinia, haeresis
et ipsa Atticae superstitionis, quod tacent, pudor est. idcirco
et aditum prius cruciant [diutius initiant] quam consignant,
. cum epoptas ante quinquennium instituunt, ut opinionem
suspendio cognitionis aedificent atque ita tantam maiestatem
exhibere uideantur, quantam praestruxerunt cupiditatem. sequitur
iam silentii officium. adtente custoditur quod tarde inuenitur.
ceterum tota in adytis diuinitas, tota suspiria epoptarum,
totum signaculum linguae simulacrum membri uirilis reuelatur.
sed naturae uenerandum nomen allegorica dispositio praetendens
patrocinio coactae figurae sacrilegium obscurat et conuicium
falsis simulacris excusat. proinde quos nunc destinamus
haereticos sanctis nominibus et titulis et argumentis uerae
religionis uanissima atque turpissima figmenta configurantes,
— facili t claritati ex diuinae copiae occasione, quia de
multis multa succidere est — Eleusinia Valentiniana fecerunt,
lenocinio sancta, silentio magna, sola taciturnitate caelestia.
si bona fide quaeras, concreto uultu, suspenso supercilio
\'altum est\' aiunt. si subtiliter temptes, per ambiguitates
bilingues communem fidem adfirmant. si scire te subostendas,
negant quicquid agnoscunt; si cominus certes, fatua simplicitate
suam caedem dispergunt. ne discipulis quidem propriis
ante committunt, quam suos fecerint. habent artificium, quo
prius persuadeant quam edoceant. ueritas autem docendo
persuadet, non suadendo docet
Section 2
Ideoque simplices notamur apud illos, ut hoc tantum,
non etiam sapientes; quasi statim deficere cogatur a simplicitate
sapientia, domino utramque iungente: estote prudentes
ut serpentes et simplices ut columbae. aut si nos propterea
insipientes, quia simplices, num ergo et illi propterea
non simplices, quia sapientes? nocentissimi autem qui non
- simplices, sicut stultissimi qui non sapientes. et tamen malim
meam partem meliori sumi uitio, si forte: praestat minus
sapere quam peius, errare quam fallere. porro facies dei
spectatur in simplicitate quaerendi, ut docet ipsa Sophia,
non quidem Valentini, sed Solomonis. deinde infantes
testimonium Christi *** [sanguine litauerunt. pueros uocem qui
crucem clamant? nec pueri erant nec infantes, id est simplices
non erant.] repuerescere nos et apostolus iubens secundum
dominum, ut malitia infantes per simplicitatem ita demum
sapientes sensibus simu(s, seme)l dedit sapientiae ordinem de
simplicitate manandi. in summa: columba demonstrare Christum
solita est, serpens uero temptare; illa est a primordio diuinae
pacis praeco, ille a primordio diuinae imaginis praedo. ita
facilius simplicitas sola deum et agnoscere poterit et ostendere
prudentia sola. [concutere potius et prodere].
Section 3
Abscondat itaque se serpens, quantum potest, totamque
prudentiam in latebrarum ambagibus torqueat; alte habitet,
in caeca detrudat per amfractus seriem suam; (si) euoluat,
tortuose procedat nec semel totus, lucifuga bestia. nostrae
columbae etiam domus simplex, in editis semper et apertis
et ad lucem. amat figura spiritus sancti orientem, Christi
figuram. nihil ueritas erubescit nisi solummodo abscondi;
quia nec pudebit ullum aures ei dedere, eum deum recognoscere,
quem iam illi natura commisit, quem cotidie in operibus
omnibus sentit, hoc solo minus notum, quod unicum non
putauit, quod in numero nominauit, quod in aliis adorauit.
alioquin a turba eorum et aliam frequentiam suadere, a
domestico principatu ad incognitum transmouere, a manifesto
ad occultum retorquere de limine fidem offendere est. iam si
et in totam fabulam initietur, nonne tale aliquid (recor)dabitur
se in infantia inter somni difficultates a nutricula audisse.
Lamiae turres et pectines Solis? sed qui ex aliqua conscientia
uenerit fidei, si statim inueniat tot nomina Aeonum, tot
coniugia, tot genimina, tot exitus, tot euentus felicitates
infelicitates dispersae atque concisae diuinitatis, dubitabitne
ibidem pronuntiare has esse fabulas et genealogias indeterminatas,
quas apostoli spiritus, his iam tunc pullulantibus
seminibus haereticis, damnare praeuenit? merito itaque non
simplices, merito tantummodo prudentes, qui talia neque facile
producunt neque exerte defendunt, sed nec omnes quos edocent
perdocent; utique astute, ut pudenda; ceterum inhumane,
si honesta. et tamen simplices nos omnia scimus. denique
hunc primum cuneum congressionis armabimus detectorem
et designatorem totius conscientiae illorum, primamque hanc
uictoriam auspicamur, quia quod tanto impendio absconditur,
etiam solummodo demonstrare destruere est.
Section 4
Nouimus, inquam, optime originem quoque ipsorum et
scimus, cur Valentinianos appellemus, licet non esse uideantur.
abscesserunt enim a conditore, sed minime origo deletur, et
si forte mutatur; testatio est ipsa mutatio. sperauerat episcopatum
Valentinus, quia et ingenio poterat et eloquio, sed
alium ex martyrii praerogatiua loci potitum indignatus de
ecclesia authenticae regulae abrupit, ut solent animi pro prioratu
exciti praesumptione ultionis accendi. ad expugnandam
conuersus ueritatem et cuiusdam ueteris opinionis semen
nactus colubro suo uiam delineauit. eam postmodum Ptolomaeus
intrauit, nominibus et numeris Aeonum distinctis in
personales substantias, sed extra deum determinatas, quas
Valentinus in ipsa summa diuinitatis ut sensus et affectus
(et) motus incluserat. deduxit et Heracleon inde tramites quosdam
et Secundus et magus Marcus. multum circa imagines
legis Theotimus operatus est. ita nusquam iam Valentinus,
et tamen Valentiniani, qui per Valentinum. solus ad hodiernum
Antiochiae Axionicus memoriam Valentini integra custodia
regularum eius consolatur. alioquin tantum se huic haeresi
suadere permissum est, quantum lupae feminae formam cotidie
supparare sollemne est. quidni, cum spiritale illud semen
suum sic in unoquoque recenseant? si aliquid noui adstruxerint,
reuelationem statim appellant praesumptionem et
charisma ingenium, nec unitatem * sed diuersitatem. ideoque
prospicimus seposita illos sollemni dissimulatione sua,
plerosque diuidi (de) quibusdam articulis, etiam bona fide
dicturos \'hoc ita non est\' et \'hoc aliter accipio\' et \'hoc non
agnosco! uarietate enim innouata regularum facies habet etiam
colores ignorantiarum.
Section 5
Mihi autem cum archetypis erit limes principalium
magistrorum, non cum adfectatis ducibus passiuorum discipulorum.
nec utique dicemur ipsi nobis finxisse materias, quas
tot iam uiri sanctitate et praestantia insignes, nec solum
nostri antecessores sed ipsorum haeresiarcharum contemporales,
instructissimis uoluminibus et prodiderunt et retuderunt,
ut Iustinus, philosophus et martyr, ut Miltiades, ecclesiarum
sophista, ut Irenaeus, omnium doctrinarum curiosissimus
explorator, ut Proculus noster, uirginis senectae et Christianae
eloquentiae dignitas, quos in omni opere fidei, quemadmodum
in isto, optauerim adsequi. aut si in totum haereses non sunt,
ut qui eas pellunt finxisse credantur, mentietur apostolus,
praedicator illarum. porro si sunt, non aliae erunt quam
quae retractantur. nemo tam otiosus fertur, stilo ut materias
habens fingat.
Section 6
Igitur hoc libello, quo demonstrationem solum praemittentes
sumus illius arcani, ne quem ex nominibus tam peregrinis et coactis
et compactis et ambiguis caligo suffundat, quomodo iis
usuri sumus, prius demandabo. quorundam enim de Graeco interpretatio
non occurrit ad expeditam proinde nominis formam,
quorundam nec de sexu genera conueniunt, quorundam usitatior
in Graeco notitia est. itaque plurimum Graeca ponemus;
significantiae per paginarum limites aderunt, nec Latinis quidem
deerunt Graeca, sed in lineis desuper notabuntur, ut
signum hoc sit personalium nominum propter ambiguitates
eorum, quae cum alia significatione communicant. quamquam
autem distulerim congressionem, solam interim professus narrationem,
sicubi tamen indignitas meruerit suggillari, non erit
delibationi transfunctoria expugnatio. congressionis lusionem
deputa, lector, ante pugnam; ostendam, sed non imprimam
uulnera. si et ridebitur alicubi, materiis ipsis satisfiet. multa
sic digna sunt reuinci, ne grauitate adonerentur. uanitati proprie
festiuitas cedit. congruit et ueritati ridere, quia laetans
de aemulis suis ludere [quia] secura est. curandum plane,
ne risus eius rideatur, si fuerit indignus; ceterum ubicumque
dignus risus, officium est. denique hoc modo incipiam.
Section 7
Primus omnium [Ennius] poeta Romanus \'caenacula
maxima ca.eIP simpliciter pronuntiauit, elati situs nomine
uel quia Iouem illic epulantem legerat apud Homerum. sed
haeretici quantas supernitates supernitatum et quantas sublimitates
sublimitatum in habitaculum dei sui cuiusque suspenderint
extulerint expanderint, mirum est. etiam creatori nostro
Enniana caenacula in aedicularum disposita sunt forma. aliis
atque aliis pergulis superstructis et unicuique deo per totidem
scalas distributis, quot haereses fuerint, meritorium factus est
mundus. insulam Feliculam credas tanta tabulata caelorum.
nescio ubi illic etiam Valentinianorum deus ad summas tegulas
habitat. hunc substantialiter quidem Αἰῶνα Τέλειον appellant,
personaliter uero Προπάτορα et Προαρχήν, etiam Bython, quod
in sublimibus habitanti minime congruebat. innatum inmensum
infinitum inuisibilem aeternumque definiunt, quasi statim
probent esse, si talem definiant, qualem scimus esse debere.
sic et ante omnia fuisse (non) ut dicatur, sed ut sit expostulo nec
aliud magis in huiusmodi denoto, quam quod post omnia
inueniuntur qui ante omnia fuisse dicuntur, et quidem non
sua. se<det> itaque Bythos iste infinitis retro aeuis in maxima
et altissima quiete, in otio plurimo placidae et, ut ita dixerim,
stupentis diuinitatis, qualem iussit Epicurus. et tamen quem
solum uolunt, dant ei secundam in ipso et cum ipso personam,
Ennoian, quam et Charin et Sigen insuper nominant.
et forte accedit in illa commendatissima quiete monere eum
de proferendo tandem initio rerum a semetipso. hoc uice
seminis in Sige sua uelut in genitalibus uuluae locis collocat.
suscipit illa statim et praegnans efficitur et parit, utique
silentio, Sige. et quem parit? Nus est, simillimum patri et
parem per omnia. denique solus hic capere sufficit inmensam
illam et incomprehensibilem magnitudinem patris. ita et ipse
pater dicitur et initium omnium et proprie Monogenes. atquin
non proprie, siquidem non solus agnascitur. nam cum illo
processit et femina, cui Veritas (nomen). [Monogenes, quia
prior genitus, quanto congruentius Protogenes uocaretur!]
ergo Bythos et Sige, Nus et Veritas prima quadriga defenditur
Valentinianae factionis, matrix et origo cunctorum.
namque ibidem Nus simul accepit prolationis suae officium,
emittit et ipse ex semetipso Sermonem et Vitam. quae si
retro non erat, utique nec in Bytho. et quale est, ut in deo
uita non fuerit? sed et haec soboles, ad initium uniuersitatis
et formati(onem) Pleromatis totius emissa, facit fructum: Hominem
et Ecclesiam procreat. habes ogdoadem, tetradem duplicem,
ex coniugationibus masculorum et feminarum, cellas, ut
ita dixerim, primordialium Aeonum, fraterna conubia Valentinianorum
deorum, census omnia sanctitatis et maiestatis
haereticae. nescio criminum an numinum turbam, certe fontem
reliquae fecunditatis.
Section 8
Ecce enim secunda tetras, Sermo et Vita, Homo et
Ecclesia, quod in patris gloriam fruticasset huic numero,
gestientes et ipsi tale quid patri de suo offerre, alios ebulliunt
fetus, proinde coniugales per copulam utriusque naturae.
hac Sermo et Vita decuriam Aeonum simul fundunt, illac
Homo et Ecclesia duos amplius, aequiperando parentibus,
quia et ipsi duo cum illis decem tot efficiunt, quot ipsi
procreauerunt. reddo nunc nomina, quos decuriam dixi: Bythios
et Mixis, (Ageratos et Honosis, Autophyes) et Hedone, Acinetos
et Syncrasis, Monogenes et Macaria. contra duodenarius numerus
hi erunt: Paracletus et Pistis, Patricos et Elpis, Metricos et
Agape, Aeinus et Synesis, Ecclesiasticus et Macariotes, Theletus
et Sophia. cogor hic, quid ista nomina desiderent, proferre
de pari exemplo. in scholis Karthaginiensibus fuit quidam frigidissimus
rhetor Latinus, Phosphorus nomine. cum uirum fortem
peroraret: \'uenio\', inquit, <ad uos, optimi ciues, de proelio cum
uictoria mea, cum felicitate uestra, ampliatus gloriosus fortunatus
maximus triumphalis\'. et scholastici statim familiae
Phosphori φεῦ acclamant. audisti Fortunatam et Hedonen et
Acinetum et Theletum: acclama familiae Ptolomaei cpeo. hoc
erit Pleroma illud arcanum, diuinitatis tricenariae plenitudo.
uideamus, quae sint istorum priuilegia numerorum, quaternarii
et octonarii (et denarii) et duodenarii. interim in tricenario
fecunditas tota deficit, — castrata est uis et potestas et libido
genitalis Aeonum — quasi non et numerorum tanta adhuc coagula
superessent et nulla alia de paedagogio nomina. quare
enim non et quinquaginta et centum procreantur? quare non
et Sterceiae et Syntrophi nominantur?
Section 9
Sed et hoc exceptio personarum est, quod solus ille
Nus ex omnibus inmensi patris fruitur notione, gaudens et
exultans, illis utique maerentibus. plane Nus, quantum in
ipso fuit, et uoluerat et temptauerat ceteris quoque communicare
quae norat, quantus et quam incomprehensibilis pater.
sed intercessit mater Sige, illa scilicet, quae et ipsis haereticis
suis tacere praescribit, etsi de patris nutu aiunt factum,
uolentis omnes in desiderium sui accendi. itaque dum macerantur
intra semetipsos, dum tacita cupidine cognoscendi
patrem uruntur, paene scelus factum est. namque ex illis
. duodecim Aeonibus, quos Homo et Ecclesia ediderant, nouissima
natu Aeon — uiderit soloecismus, Sophia enim nomen
est — incontinentia sui sine coniugis Theleti societate prorumpit
in patrem inquirere et genus contrahit uitii, quod
exorsum quidem fuerat in illis aliis, qui circa Nun, in hunc
autem. id est in Sophiam, deriuarat, ut solent uitia in corpore
alibi connata in aliud membrum perniciem suam efflare.
sed enim sub praetexto dilectionis in patrem aemulatio superabat
in Nun, solum de patre gaudentem. ut uero impossibilia
contendens Sophia frustra erat et uincitur difficultate et
extenditur adfectione, modico abfuit prae ui dulcedinis et
laboris deuorari et in reliquam substantiam dissolui; nec
alias quam pereundo cessasset, nisi bono fato in Horon
incursasset, — quaedam et huic uis: est fundamentum uniuersitatis
(et) illius extrinsecus custos — quem et Crucem appellant
et Lytroten et Carpisten. ita Sophia, periculo exempta et tarde
persuasa (de) declinata inuestigatione patris, conquieuit et totam
animationem (enthymesin) cum passione, quae insuper acciderat,
exposuit.
Section 10
Sed quidam exitum Sophiae et restitutionem aliter
somniauerunt: post inritos conatus et spei deiectionem deformatam
eam. pallore, credo, et macie et incuria. proprie utique
patrem non minus denegatum dolebat quam amissum.
dehinc in illo maerore ex semetipsa sola, nulla opera coniugii,
concipit et procreat feminam. miraris hoc? et gallina sortita
est de suo parere; sed et uultures feminas tantum aiunt et
tamen sine masculo matres. et *** metuere postremo, ne
finis quoque insisteret; haerere de ratione casus, curare de
occultatione. remedia nusquam. ubi enim iam tragoediae atque
comoediae, a quibus forma mutuaretur exponendi quod citra
pudorem erat natum? dum in malis res est, suspicit, conuertit
ad patrem. sed incassum enisa, ut uires deserebant, in preces
succidit. tota etiam propinquitas pro ea supplicat, uel maxime
Nus. quidni? causa mali tanti! nullus tamen Sophiae exitus
uacuit. omnes aerumnae eius operantur in materiae originem,
siquidem ex illa tunc conflictatione [peruenit] ignorantia pauore
maerore substantiae fiunt. ibi demum pater, motus aliquando,
quem supra diximus Horon per Monogenem Nun in haec
promit in imagine sua, feminam marem, quia et de patris
sexu ita uariant. adiciunt autem Horon etiam Metagogea
(circumductorem) uocari et Horotheten. huius praedicant opera
et repressam ab inlicitis et purgatam a malis et deinceps
confirmatam Sophiam et coniugio restitutam; et ipsam quidem
in Pleromatis censu remansisse, enthymesin uero eius et illam
adpendicem passionem ab Horo relegatam et crucifixam et extra
eum factam. malum, quod aiunt, foras! spiritalem tamen
substantiam illam, ut naturalem quendam impetum Aeonis,
sed informem et inspeciatam, quatenus nihil adprehendisset,
ideoque fructum infirmum et feminam pronuntiatam.
Section 11
Igitur post Enthymesin extorrem et matrem eius
Sophiam coniugi reducem iterum ille Monogenes, ille Nus,
otiosus plane de patris cura atque prospectu solidandis
rebus et Pleromati muniendo iamque figendo, ne qua eiusmodi
rursus concussio incurreret, nouam excludit copulationem:
Christum et Spiritum Sanctum, turpissimam putem
duorum masculorum. aut femina erit Spiritus Sanctus, et
uulneratur a femina masculus? munus enim his datur unum:
procurare concinnationem Aeonum, et ab eius officii societate
duae scholae protinus, duae cathedrae, inauguratio quaedam
diuidendae doctrinae Valentini. Christi erat inducere Aeonas
naturam coniugiorum — uides quam rem plane — et innati
coniectationem et idoneos efficere (re)generandi in se agnitionem
patris, quod capere eum non sit neque comprehendere, non
uisu denique, non auditu compotiri eius, nisi per Monogenem.
et tamen tolerabo, quod ita discunt patrem nosse, t ne nos
et illud. magis denotabo doctrinae peruersitatem, quod docebantur
incomprehensibile quidem patris causam esse perpetuitatis
ipsorum, comprehensibile uero eius generationis illorum
et formationis esse rationem. hac enim dispositione illud,
opinor, insinuatur, expedire deum non adprehendi, siquidem
inadprehensibile eius perpetuitatis est causa, adprehensibile
autem non perpetuitatis, sed natiuitatis et formationis, egentium
perpetuitatis. filium autem constituunt adprehensibile
patris; quomodo tamen adprehendatur, tum prolatus Christus
edocuit. Spiritus uero Sancti prouincia, ut de doctrinae studio
omnes peraequati gratiarum actionem prosequi nossent et ueram
inducerentur quietem.
Section 12
Itaque omnes et forma et scientia peraequantur, facti
omnes quod unusquisque; nemo aliud, quia alteri omnes.
refunduntur in Nus omnes, in Homines, in Theletos, aeque
feminae in Sigas, in Zoas, in Ecclesias, in Fortunatas, ut
Ouidius Metamorphosis suas deleuisset, si hodie maiores
cognouisset. exinde refecti sunt et constabiliti sunt, et in
requiem ex ueritate compositi magno cum gaudii fructu hymnis
patrem concinunt. diffundebatur et ipse laetitia, utique bene
cantantibus filiis (et) nepotibus. quidni diffunderetur, omni
iocunditati Pleromate liberato? quis nauclerus non etiam
cum dedecore laetatur? uidemus cotidie nauticorum lasciuias
gaudiorum. itaque, ut nautae ad symbolam semper exultant,
tale aliquid et Aeones: unum iam omnes etiam forma, nedum
sententia, conuenientibus ipsis quoque nouis fratribus et magistris
Christo et Spiritu Sancto, quod optimum atque pulcherrimum
unusquisque florebat conferunt in medium. uane, opinor.
si enim unum erant omnes ex supra dicta peraequatione, uacabat
symbolae ratio, quae ferme ex uarietatis gratia constat...
unum omnes bonum conferebant, quod omnes erant. de modo
forsitan fuerit ratio aut de forma ipsius iam peraequationis.
igitur ex aere collaticio, quod aiunt, in honorem et gloriam
patris pulcherrimum Pleromatis sidus fructumque perfectum
compingunt, Iesum. eum cognominant Soterem et Christum
et Sermonem de patritis, et Omnia iam, ut ex omnium defloratione
constructum: Gragulum Aesopi, Pandoram Hesiodi, Acci
Patinam, Nestoris Cocetum, Miscellaneam Ptolomaei. quam
propius fuit de aliquibus Osciae scurris t Pancapipannirapiam
uocari a tam otiosis auctoribus nominum. ut autem tantum
sigillarium extrinsecus quoque inornassent, satellites ei angelos
proferunt, par genus; si inter se, potest fieri, si uero Soteri
consubstantiuos, — ambigue enim positum inueni — quae
erit eminentia eius inter satellites coaequales?
Section 13
Continet hic igitur ordo primus professionem pariter
et nascentium et nubentium et generantium Aeonum, Sophiae
ex desiderio patris periculosissimum casum, Hori oportuuissimum
auxilium, Enthymeseos et coniunctae Passionis expiatum.
Christi et Spiritus Sancti paedagogatum, Aeonum tutelarem
reformatum, Soteris pauoninum ornatum, Angelorum comparaticium
antistatum. quod superest, inquis, uos ualete et plaudite!
immo quod superest, inquam, uos audite et explodite! ceterum
haec intra coetum Pleromatis decucurrisse dicuntur, prima
tragoediae scaena, alia autem trans siparium coturnatio est,
extra Pleroma dico. et tamen (hic) exitus sub sinu patris intra
ambitum Hori custodis: qualis extra iam in libero, ubi deus
non erat? .-
Section 14
Namque Enthymesis, siue iam Achamoth, quod abhinc
scribam hoc solo ininterpretabili nomine, ut cum uitio indiuiduae
Passionis explosa est in loca luminis aliena, quod Pleromatis
res est, in uacuum atque inane illud Epicuri, miserabilis
etiam de loco est. certe nec forma nec facies ulla, de uexatiua
scilicet et abortiua genitura. dum ita rerum habet, flectitur
a superioribus Christus, — deducitur per Horon — aborsum
ut illud informet de suis uiribus, solius substantiae, non
etiam scientiae forma. et tamen cum aliquo peculio relinquitur,
id erat \'odor incorruptibilitatis\', quo compos casus
sui potiorum desiderio suppararetur. hac misericordia functus,
non sine Spiritus Sancti societate, recurrit Christus
in Pleroma. usus est rerum ex liberalitatibus quoque nomina
accedere: Enthymesis de actu fuit, Achamoth unde,
adhuc quaeritur, Sophia de matre manat, Spiritus Sanctus ex
angelo. accipit Christi, a quo derelictam se statim senserat,
desiderium. itaque prosiluit et ipsa lumen eius inquirere.
quem si omnino non nouerat, ut inuisibiliter operatum, quomodo
lumen eius ignotum cum ipso requirebat? tamen temptauit
et fortasse adprehendisset, si non idem Horos, qui matri
eius tam prospere uenerat, nunc tam importune filiae occurrisset,
ut etiam inclamauerit in eam \'Iao\'! quasi Porro
Quirites\'! aut \'Fidem Caesaris\'! inde inuenitur Iao in scripturis.
ita depulsa, quominus pergeret, nec habens superuolare
Crucem, id est Horon, quia nullum Catulli Laureolum fuerit
exercitata, ut destituta, ut passioni illi suae intricata multiplici
atque perplexae, omni genere eius coepit adfligi: maerore,
quod non perpetrasset inceptum, metu, ne sicut luce ita et uita
orbaretur, ad haec consternatione, tum ignorantia, nec ut mater
eius, — illa enim Aeon — (sed) pro condicione deterius,
insurgente adhuc et alio fluctu, conuersionis scilicet in Christum,
a quo uiuificata fuerat et in hanc ipsam conuersionem
temperata.
Section 15
Age nunc discant Pythagorici, agnoscant Stoici, Plato
ipse, unde materia, quam innatam uolunt, et originem et
substantiam traxerit in omnem hanc struem mundi; quod
nec Mercurius ille Trismegistus, magister omnium physicorum,
recogitauit. audisti conuersionem, genus aliud passionis:
ex hac omnis anima huius mundi dicitur constitisse, etiam
ipsius Demiurgi. id est dei nostri; audisti maerorem et
timorem: ex his initiata sunt cetera. nam ex lacrimis eius
uniuersa aquarum natura manauit. hinc aestimandum, quem
exitum duxerit, quantis lacrimarum generibus inundauerit.
habuit et salsas, habuit et amaras et dulces, et calidas et
frigidas guttas, et bituminosas et ferruginantes, et sulphurantes
utique et uenenatas, ut et Nonacris inde sudauerit.
quae Alexandrum occidit, et Lyncestarum inde defluxerit.
quae ebrios efficit, et Salmacis inde se soluerit, quae masculos
molles. etiam caelestes imbres pipiauit Achamoth, et
" nos in cisternis alienos luctus et lacrimas seruare curamus.
proinde ex consternatione et pauore corporalia elementa ducta
sunt. et tamen in tanta circumstantia solitudinis, in tanto
circumspectu destitutionis ridebat interdum, qua conspecti
Christi recordans; eo de gaudii risu lumen effulsit cuius
hoc? prouidentiae? beneficium quale! illam ridere cogebat
idcirco, ne semper nos in tenebris moraremur! nec obstupescas:
quin laetitia eius tam splendidum elementum radiauerit
mundo, cum maestitia quoque eius tam necessarium
instrumentum defuderit saeculo? o risum inluminatorem! o
fletum rigatorem! et tamen poterat remedio iam agere cum
illius loci horrore. omnem enim obscuritatem eius discussisset,
quotiens ridere uoluisset. ♦* uel ne cogeretur desertores suos
supplicare.
Section 16
Conuertitur enim ad preces et ipsa more materno. sed
Christus, quem iam pigebat extra Pleroma proficisci, uicarium
praefecti Paracletum Soterem — hic erit Iesus, largito ei
patre uniuersorum Aeonum summam potestatem subiciendis
eis omnibus, uti in ipso secundum apostolum omnia conderentur
— ad eam emittit cum officio atque comitatu coaetaneorum
angelorum, credas et cum duodecim fascibus. ibi demum,
aduentu pompatico eius concussa, Achamoth protinus uelamentum
sibi obduxit ex officio primo uenerationis et
uerecundiae; dehinc contemplatur eum fructiferumque suggestum.
quibus inde conceperat uiribus occurrit illi, xcipcE XiXlps dicens,
opinor. susceptam ille confirmat atque conformat agnitione
iam et ab omnibus iniuriis Passionis expumicat, non eadem
neglegentia in exterminium discretis, quam acciderat in casibus
matris. sed enim exercitata uitia et usu uiriosa confudit atque
ita massaliter solidata defixit seorsum, in materiae corporalem
paraturam commutans ex incorporali passione, indita habilitate
atque natura, qua peruenire mox possent in aemulas aequiperantias
corpulentiarum, ut duplex substantiarum condicio ordinaretur,
de uitiis pessima, de conuersione passionalis. haec erit
materia, quae nos commisit cum Hermogene ceterisque, qui
deum ex materia, non ex nihilo, operatum cuncta praesumunt.
Section 17
Abhinc Achamoth, expedita tandem de malis omnibus, ecce
iam proficit et in opera maiora frugescit. prae gaudio enim tanti
ex infelicitate successus concalefacta simulque contemplatione
ipsa angelicorum luminum, ut ita dixerim, subfermentata —
pudet, sed aliter exprimere non est — quodammodo subsuriit
intra et ipsa in illos et conceptu statim intumuit spiritali
imaginem ipsam, quam ui laetantis (et) ex laetitia prurientis
intentionis imbiberat et sibi intimarat. peperit denique, et facta
est exinde trinitas generum ex trinitate causarum, unum
materiale, quod ex passione, aliud animale, quod ex conuersione,
tertium spiritale, quod ex imaginatione.
Section 18
Hac auctoritate trium scilicet liberorum agendis rebus
exercitior facta formare singula genera constituit. sed spiritale
quidem non ita potuit attingere, ut et ipsa spiritalis. fere
enim paria et consubstantiua in alterutrum ualere societas
naturae negauit. eo animo se unum ad animale conuertit,
prolatis Soteris disciplinis. et primum, quod cum magno
horrore blasphemiae et pronuntiandum et legendum est et
audiendum, deum fingit hunc nostrum et omnium praeter
haereticorum, Patrem et Demiurgum et Regem uniuersorum,
quae post illum. ab illo enim; si tamen ab illo, et non ab
ipsa potius Achamoth, a qua occulto, nihil sentiens eius, et
uelut sigillario extrinsecus ductu in omnem operationem
mouebatur. denique ex hac personarum in operibus ambiguitate
nomen illi Metropatoris miscuerunt, distinctis appellationibus
ceteris secundum status et situs operum, ut animalium
quidem substantiarum, quas ad dextram commendant, Patrem
nuncupent, materialium uero, quas ad laeuam delegant, Demiurgum
nominent, Regem autem communiter in uniuersitatem.
Section 19
Sed nec nominum proprietas competit f proprietati
operum, de quibus nomina, cum deberet illa haec omnia uocitari,
a qua res agebantur; nisi quod iam nec ab illa. cum
enim dicant Achamoth in honorem Aeonum **« imagines
commentatam, rursus hoc in Soterem auctorem detorquent,
qui per illam sit operatus, ut ipsam quidem imaginem Patris
inuisibilis et incogniti daret, incognitam licet et inuisibilem
Demiurgo, eundem autem Demiurgum Nun filium effingeret,
Archangeli uero, Demiurgi opus, reliquos Aeonas exprimerent.
cum imagines audio tantas trium illorum, feminam Achamoth
imaginem patris, et ignarum matris Demiurgum, multo magis
patris, imaginem (Nu) non ignorantis patrem, et Angelos famulos
simulacra dominorum, quaero: non uis nunc, ut imagines
rideam peruersissimi pictoris? hoc est mulum de asino
pingere et Ptolomaeum describere de Valentino.
Section 20
Igitur Demiurgus, extra Pleromatis limites constitutus,
in ignominiosa aeterni exilii uastitate nouam prouinciam condidit,
hunc mundum, repurgata confusione et distincta diuersitate
duplicis substantiae illius detrusae animalium et materialium.
ex incorporalibus corpora aedificat: grauia leuia, sublimantia
atque uergentia, caelestia atque terrena. tum ipsam
caelorum septemplicem scaenam solio desuper suo finit. unde
et Sabbatum dictus est ab hebdomade sedis suae, ut Ogdoada
mater Achamoth ab argumento ogdoadis primigenitalis. caelos
autem voapοό; deputant et interdum angelos eos faciunt, sicut
et ipsum Demiurgum, sicut et Paradisum Archangelum quartum,
quoniam et hunc supra caelum tertium pangunt, ex cuius
uirtute sumpserit (aliquid) Adam, deuersatus illic inter nubeculas
et arbusculas. satis meminerat Ptolomaeus puerilium
dicibulorum, in mari poma nasci et in arbore pisces; sic et in
caelestibus nuceta praesumpsit. operatur Demiurgus ignorans
et ideo fortasse non scit arbores in sola terra institui oportere.
plane mater sciebat. quidni suggerebat, quae et effectum
suum ministrabat? sed tantum fastigium filio extruens per
ea opera, quae illum et patrem et deum et regem ante
Valentinianorum quoque ingenia testantur, cur se ipsam
noluit ei notam, postea quaeram.
Section 21
interim tenendum Sophiam
cognominari et Terram et Matrem et, quod magis rideas,
etiam Spiritum Sanctum, quasi marem [terram]. ita omnem
illi (masculi) honorem contulerunt feminae, puto et barbam,
ne dixerim cetera. alioquin Demiurgus adeo rerum non erat
compos, de animalis scilicet census inualitudine spiritalia
accedere, ut se solum ratus contionaretur: ego deus, et
absque me non est. certe tamen non fuisse se retro sciebat.
ergo et factum intellegebat et factitatorem facti esse quemcumque.
quomodo ergo solus sibi uidebatur, etsi non certus,
saltim suspectus de aliquo factitatore?
Section 22
Tolerabilior infamia est apud illos in diabolum, uel
quia origo sordidior capit. ex nequitia enim maeroris illius
deputatur, ex qua angelorum et daemonum et omnium spiritalium
malitiarum genituras notant. et tamen diabolum quoque
opus Demiurgi adfirmant et Munditenentem appellant et superiorum
magis gnarum defendunt, ut spiritalem natura, quam Demiurgum,
ut animalem. meretur ab illis praelationem cui omnes
haereses procurantur.
Section 23
Singularium autem potestatum arces his finibus collocant:
in summis summitatibus praesidet tricenarius Pleroma,
Horo signante lineam extremam. inferius illum metatur medietatem
Achamoth, filium calcans. subest enim Demiurgus in
Hebdomade sua. magis diabolus in isto nobiscum conuenit
mundo, coelementato et concorporificato, ut supra editum est.
ex Sophiae utilissimis casibus, qua nec aerem haberet, reciporcandi
spiritus spatium, teneram omnium corporum uestem,
colorum omnium indicem, organum temporum, si non et
istum Sophiae maestitia colasset, sicut animalia metus, sicut
conuersio eius ipsum Demiurgum. his omnibus elementis atque
corporibus ignis inflabellatus est. cuius originalem Sophiae
passionem quia nondum ediderunt, ego interim argumentabor
motiunculis eius excussum. credas enim illam in tantis uexationibus
etiam febricitasse.
Section 24
Cum talia de deo uel de diis, qualia de homine
figmenta? molitus enim mundum Demiurgus ad hominem manus
confert et substantiam ei capit non ex ista, inquiunt, arida,
quam nos unicam nouimus, terra, — quasi non, etsi arida
postmodum, adhuc tamen tunc, aquis * ante segregatis,
superstite limo succida fuerit — sed ex inuisibili corpore materiae,
illius scilicet philosophicae, de fluxili et fusili eius, quod
unde fuerit audeo aestimare, quia nusquam * est. si enim
fusile et fluxile liquoris est qualitas, liquor autem omnis de
Sophiae fletibus fluxit, sequitur, ut limum ex pituitis et gramis
Sophiae constitisse credamus, quae lacrimarum proinde sunt
faeces, sicut aquarum quod desidet limus est. figulat ita(que)
hominem Demiurgus et de afflatu suo animat. sic erit et
choicus et animalis, ad imaginem et similitudinem factus, quadruplex
res, ut imago quidem choicus deputetur, — materialis
scilicet, etsi non ex materia. Demiurgus — similitudo autem
animalis; hoc enim et Demiurgus. habes duos interim. carnalem
superficiem postea aiunt choico supertextam, et hanc esse
pelliceam tunicam obnoxiam sensui.
Section 25
Inerat autem in Achamoth ex substantia Sophiae matris
peculium quoddam seminis spiritalis, sicut et ipsa Achamoth
in filio Demiurgo sequestrauerat, ne hoc quidem gnaro. accipe
industriam clandestinae prouidentiae huius. ad hoc enim et
deposuerat et occultauerat, ut, cum Demiurgus animam mox
de suo adflatu in Adam communicaret, pariter et semen illud
spiritale quasi per canalem animam deriuaretur in choicum,
atque ita, feturatum in corpore materiali uelut in utero et
adultum illic, idoneum inueniretur suscipiendo quandoque
sermoni perfecto. itaque dum Demiurgus traducem animae suae
committit in Adam, latuit homo spiritalis flatui eius insertus
et pariter corpori inductus, quia non magis semen nouerat
matris Demiurgus quam ipsam. hoc semen Ecclesiam dicunt,
Ecclesiae supernae speculum et hominis (spiritalis) censum,
proinde eum ab Achamoth deputantes, quemadmodum animalem
a Demiurgo, choicum substantia aparjc, carne materialem.
habes nouum, id est quadruplum Geryonem.
Section 26
Sic et exitum singulis diuidunt: materiali quidem, id
est carnali, quem et sinistrum uocant, indubitatum interitum:
animali uero, quem et dextrum appellant, dubitatum euentum,
utpote inter materialem spiritalemque nutanti et iliac debito,
qua plurimum adnuerit. ceterum spiritalem emitti in animalis
comparationem, ut erudiri cum eo et exerceri in conuersationibus
possit. indiguisse enim animalem etiam sensibilium
disciplinarum. in hoc et paraturam mundi prospectam, in hoc
et Soterem in mundo repraesentatum, [in salutem scilicet
animalis] alia adhuc compositione monstruosum. uolunt illum
prosicias earum substantiarum induisse, quarum summam saluti
esset redacturus, ut spiritalem quidem susceperit ab Achamoth,
animalem uero a Demiurgo, quem mox induerit Christum:
ceterum corporalem, ex animali substantia sed miro et
inenarrabili rationis ingenio constructam, administrationis causa interim
tulisse, quo congressui et conspectui et contactui et defunctui
ingratis subiaceret; materiale autem nihil in illo fuisse, utpote
salutis alienum. quasi alii fuerit necessarius quam egenti
salutem. et totum hoc, ut carnis nostrae habitum alienando
a Christo a spe etiam salutis expellant.
Section 27
Nunc reddo de Christo, in quem tanta licentia legum
inserunt quidam, quanta spiritale semen animali cum inflatu
infulciunt, fartilia nescio quae commenti et hominum et deorum
suorum: esse etiam Demiurgo suum Christum, filium
naturalem eundemque animalem, prolatum ab ipso, promulgatum
prophetis, in praepositionum quaestionibus positum, id
est per uirginem, non ex uirgine editum, quia delatus in
uirginem transmeatorio potius quam generatorio more processerit,
per ipsam, non ex ipsa, non matrem eam sed uiam
passus. super hunc itaque Christum deuolasse tunc in baptismatis
sacramento Iesum per effigiem columbae. fuisse autem
et in Christo etiam ex Achamoth spiritalis seminis condimentum,
ne marcesceret scilicet reliqua farsura. nam in figuram
principalis tetradis quatuor eum substantiis stipant, spiritali
Achamothiana, animali Demiurgina, corporali inenarratiua et
illa Sotericiana, id est columbina. et Soter quidem permansit
in Christo impassibilis inlaesibilis inadprehensibilis. denique
cum ad prehensiones uenitur, discessit ab illo, in cognitione
Pilati. proinde nec matris semen admisit iniurias, aeque
insubditiuum et ne ipsi quidem Demiurgo compertum. patitur
uero animalis et carneus Christus in deliniationem superioris
Christi, qui Achamoth formando substantiuali non agnitionali
forma, Cruci, id est Horo, fuerat innixus. ita omnia in imagines
urgent, plane et ipsi imaginarii Christiani.
Section 28
Interea Demiurgus omnium adhuc nescius, aut si aliquid
et ipse per prophetas contionabatur, ne huius quidem
operis sui intellegens — diuidunt enim et prophetiale patrocinium
in Achamoth, (in) semen, in Demiurgum — ubi aduentum
Soteris accepit, propere et ouanter accurrit cum omnibus suis
uiribus — centurio de euangelio — et de omnibus inluminatus
ab illo etiam spem suam discit, quod successurus sit in locum
matris. ita exinde securus dispensationem mundi huius, uel
maxime ecclesiae protegendae nomine, quanto te(mpore) oportuerit
* insequitur.
Section 29
Colligam nunc ex disperso ad concludendum, quae de
totius generis humani dispositione disserant. triformem naturam
primordio professi et tamen inunitam in Adam, inde
iam diuidunt per singulares generum proprietates, nacti occasionem
distinctionis huiusmodi ex posteritate ipsius Adae.
moralibus quoque differentiis tripertita, Cain et Abel (et)
Seth. (bos) fontes quodammodo generis humani in totidem deriuant
argumenta naturae atque sententiae: choicum, saluti degeneratum,
ad Cain redigunt, animale, mediae spei deliberatum, ad
Abel componunt, spiritale, certae saluti praeiudicatum, in Seth
recondunt. sic et animas ipsas duplici proprietate discernunt,
bonas et malas, secundum choicum statum ex Cain et animalem
ex Abel. spiritalem ex Seth de obuenientia superducunt
iam non naturam sed indulgentiam, ut quam Achamoth de superioribus
in animas bonas depluat, id est animali censui inscriptas.
choicum enim genus, id est malas animas, numquam capere
salutaria; inmutabilem enim et inreformabilem naturae naturam
pronuntiauerunt. id ergo granum seminis spiritalis modicum
et paruulum iacitur, sed eruditus huius, (quem) supra diximus,
fide augetur atque prouehitur, animaeque hoc ipso ita ceteris
praeuerterant, ut Demiurgus tunc ignorans magni eas fecerit.
ex earum enim laterculo et in reges et in sacerdotes allegare
consueuerat. quae nunc quoque, si plenam atque perfectam
notitiam adprehenderint istarum neniarum, naturificatae iam
spiritalis condicionis germanitate certam obtinebunt salutem,
immo omnimodo debitam.
Section 30
Ideoque nec operationes necessarias sibi existimant nec
ulla disciplinae munia obseruant, martyrii quoque eludentes
necessitatem qua uolunt interpretatione. hanc enim regulam
animali semini praestitutam, ut salutem, quam non de priuilegio
status possidemus, de suffragio actus elaboremus. nobis
enim inscriptura huius seminis, qui imperfectae essentiae
sumus, quia norimus Theletum, et utique abortui deputamur,
quod mater illorum. sed nobis quidem uae, si excesserimus
in aliquo disciplinae iugum, si obtorpuerimus in operibus
sanctitatis atque iustitiae, si confitendum alibi nescio ubi et
non sub potestatibus istius saeculi apud tribunalia praesidum
optauerimus. illi uero de passiuitate uitae et diligentia delictorum
generositatem suam uindicent, blandiente suis Achamoth.
quoniam et ipsa delinquendo profecit. nam et honorandorum
coniugiorum supernorum gratia edicitur apud illos meditandum
atque celebrandum semper sacramentum \'comiti\', id est
feminae, adhaerendi; alioquin degenerem nec legitimum ueritatis,
qui deuersatus in mundo non amauerit feminam nec
se ei-iunxerit. et quid facient spadones, quos uidemus apud
illos?
Section 31
Superest de consummatione et dispensatione mercedis.
ubi Achamoth totam massam seminis sui presserit, dein
colligere in horreum coeperit, [uel] tum ad molas delatum
et defarinatum in consparsionis alutacia absconderit, donec
totum confrequentetur, tunc consummatio urgebit. igitur imprimis
ipsa Achamoth de regione medietatis, de tabulato secundo
in summum transferetur. restitutam Pleromati statim excipit
compacticius ille Soter, sponsus scilicet, (et) ambo coniugium
nouum fient, — hoc erit in scripturis sponsus (et sponsa) — et
sponsalis Pleroma. credas enim, ubi de loco in locum transmigratur,
leges quoque Iulias interuenire. sicut ex scaena et Demiurgus
tunc de Hebdomade caelesti in superiora mutabit, in uacuum
iam caenaculum matris, sciens iam, nec uidens illam. nam si
ita erat, semper ignorare maluisset.
Section 32
Humana uero gens in hoc exitus ibit: choicae et materialis
notae totum (in) interitum, quia omnis caro foenum.
et anima mortalis apud illos, nisi quae salutem fide inuenerit.
iustorum animae, id est nostrae, ad Demiurgum in medietatis
receptacula transmittentur, — agimus gratias, contenti erimus
cum deo nostro deputari — qua census animalis nihil in Pleromatis
palatium admittitur, nisi spiritale examen Valentini. illic
itaque primo despoliabuntur homines ipsi, id est interiores, —
despoliari autem est deponere animas, quibus induti uidebantur
— easque demiurgo suo reddent, [quas ab eo auerterant]
ipsi autem spiritus in totum fient intellectuales, neque detentui
neque conspectui obnoxii, atque ita inuisibiliter in Pleroma \'
recipientur. furtim, si ita est. quid deinde? angelis distribuentur,
satellitibus Soteris. in filios putas? non unus. sed in adparitores?
ne istud quidem. sed in imagines? utinam uel hoc!
in quid ergo, si non pudet dicere? in sponsas. tunc illi
Sabinas raptas inter se de matrimoniis ludent. haec erit
spiritalium merces, hoc praemium credendi. fabulae tales
utiles, ut Marcus aut Gaius, in hac carne barbatus et in
hac anima seuerus maritus pater auus proauus, certe quod
sufficit masculus, in nymphone Pleromatis ab angelo — tacendo
iam dixi, et forsitan pariat aliquem Onesimum Aeonem. his
nuptiis recte deducendis pro face et flammeo tunc, credo, ille
ignis arcanus erumpet et, uniuersam substantiam depopulatus.
ipse quoque decineratis omnibus in nihilum finietur, et nulla
iam fabula. sed ne ego temerarius, qui tantum sacramentum
etiam inludendo prodiderim. uerendum mihi est, ne Achamoth.
quae se nec filio agnitam uoluit, insaniat, ne Theletus irascatur,
ne Fortunata acerbetur. et tamen homo sum Demiurgi:
illuc habeo deuertere post excessum, ubi omnino non nubitur,
ubi superindui potius quam despoliari (habeo,) ubi, etsi despolior,
sexui meo deputor, angelis non angelus, non angela.
nemo mihi quicquam faciet, quem et tunc masculum inuenient.
Section 33
Producam denique uelut epicitharisma post fabulam
tantam etiam illa quae, ne ordini obstreperent et lectoris
intentionem interiectione dispargerent, hunc malui in locum
distulisse, aliter atque aliter commendata ab emendatoribus
Ptolomaei. extiterunt enim de schola ipsius discipuli super.
magistrum, qui duplex coniugium Bytho suo adfingerent:
Cogitationem et Voluntatem. una enim satis non erat Cogitatio,
qua nihil producere potuisset. ex duabus facillime prolatum
secundum coniugium Monogenem (et) Veritatem, ad imaginem
quidem Cogitationis feminam Veritatem, ad imaginem
Voluntatis marem Monogenem. uoluntatis enim uis, ut quae
effectum praestat cogitationi, uirilitatis obtinet censum.
Section 34
Pudiciores alii, honorem diuinitatis recordati, ut etiam
unius coniugis dedecus ab eo auellerent, maluerunt nullum
Bytho sexum deputare, et fortasse \'hoc deum\', non \'hic deus\'
neutro genere pronuntiant. alii contra magis et masculum et
feminam dicunt, ne apud solos Lunenses Hermaphroditum
existimet annalium commentator Fenestella.
Section 35
Sunt, qui nec principatum Bytho defendant, sed postumatum,
ogdoadem ante omnia praemittentes, ex tetrade quidem
et ipsam sed aliis nominibus deriuatam. primo enim constituunt
Proarchen, secundo Anennoeton, tertio Arrheton, quarto
Aoraton. ex Proarche itaque processisse primo et quinto loco
Archen, ex Anennoeto secundo et sexto loco Acatalepton, ex
Arrheto tertio et septimo loco Anonomaston, ex Inuisibili
quarto et octauo loco Agenneton. hoc quae ratio disponat.
ut singula binis locis et quidem tam intercisis nascantur,
malo ignorare quam discere. quid enim recti habent quae tam
peruerse proferuntur?
Section 36
Quanto meliores qui totum hoc taedium de medio
amoliti nullum Aeonem uoluerunt alium ex alio per gradus
reuera Gemonios structum, sed mappa, quod aiunt, missa
semel octoiugem istam ex Propatore et Ennoea eius excusam.
ex ipso denique rerum motu nomina gerunt. \'cum,\' inquiunt,
\'cogitauit proferre, hoc Pater dictus est cum protulit, quia
uero protulit, hoc Veritas appellata est. cum semetipsum
uoluit probari, hoc Homo pronuntiatus est. quos autem praecogitauit
cum protulit, tunc Ecclesia nuncupata est.\' sonuit
Homo Sermonem, — et hic est primogenitus filius — et Sermoni
accessit Vita, et ogdoas prima conclusa est. sed hoc taedium
pusillum.
Section 37
Accipe alia ingenia, cicuri iam anima, insignioris apud
eos magistri, qui ex pontificali sua auctoritate in hunc modum
censuit: \'est,\' inquit, (ante omnia Proarche, inexcogitabile et
inenarrabile (et) innominabile, quod ego nomino Monoteta. cum
hac erat alia uirtus, quam et ipsam appello Henoteta. Monotes
et Henotes, id est Solitas et Unitas, cum unum essent, protulerunt,
non proferentes, initium omnium intellectuale innascibile
inuisibile, quod sermo (Monada) uocauit. huic adest consubstantiua
uirtus, quam appellat Unionem. hae igitur uirtutes:
Solitas Unitas (Singularitas) Unio ceteras prolationes Aeonum
propagarunt.\' o differentia! mutetur Unio et Unitas et Singularitas
[et suum] et Solitas, quaqua designaueris: unum est.
Section 38
Humanior iam Secundus, ut breuior, ogdoadem in duas
tetradas diuidens, in dexteram et sinistram, in lumen et tenebras,
tantum quod desultricem et defectricem illam uirtutem
non uult ab aliquo deducere Aeonum, sed a fructibus t de
substantia ueniant
Section 39
De ipso iam domino Iesu quanta diuersitas scinditur!
hi ex omnium Aeonum flosculis eum construunt; illi ex solis
decem constitisse contendunt, quos Sermo et Vita protulerunt,
unde et in ipsum Sermonis et Vitae concurrerint tituli; isti
ex duodecim potius, ex Hominis et Ecclesiae fetu, ideoque
Filium Hominis auite pronuntiatum; alii (a) Christo et Spiritu
Sancto, constabiliendae uniuersitati prouisis, confictum et inde
paternae appellationis heredem. sunt, qui Filium Hominis (non)
aliunde conceperint dicendum, quam quia ipsum Patrem pro
magno nominis sacramento Hominem appellasse (se) praesumpserint.
et quid amplius speres de eius dei fide, cui nomine adaequaris? Talia
ingenia superfruticant apud illos ex materni seminis
redundantia. atque ita inolescentes doctrinae Valentinianorum
in siluas iam exoleuerunt Gnosticorum.