To Demetrianus

Section 1

Oblatrantem te et aduersus Deum qui unus et uerus est ore

sacrilego et uerbis impiis obstrepentem frequenter, Demetriane,

contempseram uerecundius et melius existimans errantis inperitiam

silentio spernere quam loquendo dementis insaniam prouocare.

nec hoc sine magisterii diuini auctoritate faciebam, cum

scriptum sit: in aures inprudentis noli quicquam dicere,

ne quando audierit inrideat sensatos sermones

tuos, et iterum: noli respondere inprudenti ad

inprudentiam eius ne similis fias illi, et sanctum quoque

iubeamur intra conscientiam nostram tenere nec inculcandum

porcis et canibus exponere loquente Domino et dicente: ne dederitis

sanctum canibus neque miseritis margaritas

uestras ante porcos, ne inculcent eas pedibus suis.

nam cum ad me saepe studio magis contradicendi quam uoto

discendi uenires et clamosis uocibus personans malles tua inpudenter

ingerere quam nostra patienter audire, ineptum uidebatur

congredi tecum, quando facilius esset et leuius turbulenti maris

concitos fluctus clamoribus retundere quam tuam rabiem tractatibus

coercere. certe et labor inritus et nullus effectus offerre

lumen caeco, sermonem surdo, sapientiam bruto, cum nec sentire

brutus possit nec caecus lumen admittere nec surdus audire.

Section 2

Haec considerans saepe conticui et inpatientem patientia uici,

cum nec docere indocilem possem nec impium religione comprimere

nec furentem lenitate cohibere. sed enim cum dicas

plurimos conqueri et quod bella crebrius surgant, quod lues,

quod fames saeuiant, quodque imbres et pluuias serena longa

suspendant nobis imputari, tacere ultra non oportet, ne iam non

uerecundiae, sed diffidentiae esse incipiat quod tacemus, et dum

criminationes falsas contemnimus refutare, uideamur crimen

agnoscere. respondeo igitur et tibi, Demetriane, pariter et

ceteris quos tu forsitan concitasti et aduersum nos odia tuis maledicis

uocibus seminando comites tibi plures radicis adque originis

tui pullulatione fecisti: quos tamen sermonis nostri admittere

credo rationem. nam qui ad malum motus est mendacio

fallente multo magis ad bonum mouebitur ueritate.

Section 3

Dixisti per nos fieri et quod nobis debeant inputari omnia ista

quibus nunc mundus quatitur et urguetur, quod dii uestri a

nobis non colantur. qua in parte qui ignarus diuinae cognitionis

et ueritatis alienus es illud primo in loco scire debes senuisse

iam saeculum, non illis uiribus stare quibus prius steterat nec

uigore et robore ipso ualere quo antea praeualebat. hoc etiam

nobis tacentibus et nulla de scripturis sanctis praedicationibusque

diuinis documenta promentibus mundus ipse iam loquitur et occasum

sui rerum labentium probatione testatur. non hieme nutriendis

seminibus tanta imbrium copia est, non frugibus aestate

torrendis solita flagrantia est nec sic uerna de temperie sua laeta

sunt nec adeo arboreis fetibus autumna fecunda sunt. minus de

ecfossis et fatigatis montibus eruuntur marmorum crustae, minus

argenti et auri opes suggerunt exhausta iam metalla et pauperes

uenae breuiantur in dies singulos. et decrescit ac deficit in

aruis agricola, in mari nauta, miles in castris, innocentia in

foro, iustitia in iudicio, in amicitiis concordia, in artibus peritia,

in moribus disciplina. putasne tu tantam posse substantiam rei

senescentis existere, quantum prius potuit nouella adhuc et

uegeta iuuenta pollere? minuatur necesse est quicquid fine iam

proximo in occidua et extrema deuergit. sic sol in occasu suo

radios minus claro et igneo splendore iaculatur, sic declinante

iam cursu exoletis cornibus luna tenuatur, et arbor quae fuerat

ante uiridis et fertilis arescentibus ramis fit postmodum sterilis,

senectute deformis, et fons qui exundantibus prius uenis largiter

profluebat senectute deficiens uix modico sudore destillat. haec

sententia mundo data est, haec Dei lex est ut omnia orta occidant

et aucta senescant et infirmentur fortia et magna minuantur

et cum infirmata et deminuta fuerint finiantur.

Christianis inputas quod minuantur singula mundo senescente.

Section 4

quid si et senes inputent christianis quod minus ualeant in senectute,

quod non perinde ut prius uigeant auditu aurium, cursu

pedum, oculorum acie, uirium robore, suco uiscerum, mole

membrorum, et cum olim ultra octingentos et nongentos annos

uita hominum longaeua procederet, uix nunc possit ad

centenarium numerum peruenire. canos uidemus in pueris, capilli

deficiunt antequam crescunt, nec aetas in senectutem desinit,

sed incipit a senectute. sic in ortu adhuc suo ad finem natiuitas

properat, sic quodcumque nunc nascitur mundi ipsius senectute

degenerat, ut nemo mirari debeat singula in mundo deficere

coepisse, cum ipse iam mundus totus in defectione sit et

in fine.

Section 5

Quod autem crebrius bella continuant, quod sterilitas et fames

sollicitudinem cumulant, quod saeuientibus morbis ualitudo

frangitur , quod humanum genus luis populatione uastatur, et

hoc scias esse praedictum in nouissimis temporibus multiplicari

mala et aduersa uariari et adpropinquante iam iudicii die magis

ac magis in plagas generis humani censuram Dei indignantis

accendi. non enim, sicut tua falsa querimonia et inperitia ueritatis

ignara iactat et clamitat, ista accidunt, quod dii uestri a

nobis non colantur, sed quod a uobis non colatur Deus. nam cum

ipse sit mundi dominus et rector et cuncta arbitrio eius et nutu

gerantur nec quicquam fieri possit nisi quod aut fecerit aut fieri

ipse permiserit, utique quando ea fiunt quae iram Dei indignantis

ostendunt non propter nos fiunt a quibus Deus colitur, sed

delictis et meritis uestris inrogantur, a quibus Deus omnino nec

quaeritur nec timetur nec relictis uanis superstitionibus religio

uera cognoscitur, ut qui Deus unus est omnibus unus colatur ab

omnibus et rogetur.

Section 6

Ipsum denique audi loquentem, ipsum uoce diuina instruentem

nos et monentem: Dominum Deum tuum [inquit]

adorabis et illi soli seruies, et iterum: non erunt tibi dii

alii absque me, et iterum: nolite ambulare post deos

alienos ut seruiatis eis et ne adoraueritis eos: et

ne incitetis me in operibus manuum uestrarum ad

disperdendos uos. propheta item sancto Spiritu plenus contestatur

et denuntiat iram Dei dicens: haec dicit dominus

omnipotens: eo quod domus mea deserta est, uos

autem sectamini unusquisque in domum suam, propterea

abstinebit caelum a rore et terra subtrahet

procreationes suas, et inducam gladium super terram

et super frumentum et super uinum et super

oleum et super homines et super pecora et super

omnes labores manuum eorum. item propheta alius repetit

et dicit: et pluam super unam ciuitatem et super

unam non pluam. pars una compluetur et pars super

quam non pluero arefiet. et congregabuntur duae

et tres ciuitates in unam ciuitatem potandae aquae

causa nec sic satiabuntur: et non conuertimini ad

me, dicit Dominus.

Section 7

Indignatur ecce Dominus et irascitur et quod ad eum non

conuertamini comminatur: et tu miraris aut quereris in hac obstinatione

et contemptu uestro, si rara desuper pluuia descendat,

si terra situ pulueris squaleat, si uix ieiunas et pallidas herbas

sterilis gleba producat, si uineam debilitet grando caedens, si

oleam detruncet turbo subuertens, si fontem siccitas statuat,

aerem pestilens aura corrumpat, hominem morbida ualitudo

consumat, cum omnia ista peccatis prouocantibus ueniant et plus

exacerbetur Deus quando nihil talia et tanta proficiant. fieri

enim ista uel ad disciplinam contumacium uel ad poenam

malorum, declarat in scripturis sanctis idem Deus dicens: sine

causa percussi filios uestros, disciplinam non exceperunt.

et propheta deuotus ac dicatus Deo ad haec eadem

respondit et dicit: uerberasti eos nec doluerunt: flagellasti

eos nec uoluerunt accipere disciplinam. ecce

inrogantur diuinitus plagae et nullus Dei metus est: ecce uerbera

desuper et flagella non desunt et trepidatio nulla, nulla formido

est. quid si non intercederet rebus humanis uel ista censura ?

quanto adhuc maior in hominibus esset audacia facinorum inpunitate

secura?

Section 8

Quereris quod minus nunc tibi uberes fontes et aurae salubres

et frequens pluuia et fertilis terra obsequium praebeant, quod

non ita utilitatibus tuis et uoluptatibus elementa deseruiant. tu

enim Deo semis per quem tibi cuncta deseruiunt: famularis illi

cuius nutu tibi uniuersa famulantur. ipse de seruo tuo exigis seruitutem et homo hominem parere tibi et oboedire compellis,

et cum sit uobis eadem sors nascendi, condicio una moriendi,

corporum materia consimilis, animarum ratio communis, aequali

iure et pari lege uel ueniatur in istum mundum uel de mundo

postmodum recedatur, tamen nisi tibi pro arbitrio tuo seruiatur,

nisi ad uoluntatis obsequium pareatur, inperiosus et nimius seruitutis

exactor flagellas, uerberas, fame, siti, nuditate et ferro

frequenter et carcere adfligis et crucias. et non agnoscis Dominum

Deum tuum, cum sic exerceas ipse dominatum?

Section 9

Merito ergo incursantibus plagis non desunt Dei flagella nec

uerbera. quae cum nihil istic promoueant nec ad Deum singulos

tanto cladium terrore conuertant, manet postmodum carcer aeternus

et iugis flamma et poena perpetua, nec audietur illic

rogantium gemitus, quia nec hic Dei indignantis terror auditus est

qui per prophetam clamat et dicit: audite sermonem Domini,

filii Israel, quia iudicium est Domini aduersus

incolas terrae, quod neque misericordia neque

ueritas neque agnitio Dei sit super terram: execratio

et mendacium et caedes et furtum et adulterium

diffusum est super terram, sanguinem sanguini

supermiscent. idcirco terra lugebit cum uniuersis

incolis suis, cum bestiis agri, cum serpentibus

terrae, cum uolucribus caeli, et deficient pisces

maris, ut nemo iudicet, nemo reuincat. indignari

se Deus dicit quod agnitio Dei non sit in terris, et Deus non

agnoscitur nec timetur. delicta mendaciorum, libidinum, fraudium,

crudelitatis, impietatis, furoris Deus increpat et incusat,

et ad innocentiam nemo conuertitur. fiunt ecce quae uerbis Dei

ante praedicta sunt, nec quisquam fide praesentium ut in futurum

consulat admonetur. inter ipsa aduersa quibus uix coartata

et conclusa anima respirat uacat malos esse et in periculis tantis

non de se magis sed de altero iudicare. indignamini indignari

Deum, quasi aliquid boni male uiuendo mereamini, quasi non

omnia ista quae accidunt minora adhuc sint et leuiora peccatis

uestris.

Section 10

Qni alios iudicas aliquando esto et tui iudex, conscientiae tuae

latebras intuere, immo, quia nullus iam delinquendi uel pudor

est et sic peccatur quasi magis per ipsa peccata placeatur, qui

perspicuus et nudus a cunctis uideris et ipse te respice. aut enim

superbia inflatus es aut auaritia rapax es aut iracundia saeuus

aut alea prodigus aut uinolentia temulentus aut liuore inuidus

aut libidine incestus aut crudelitate uiolentus: et miraris in poenas

generis humani iram Dei crescere, cum crescat cottidie quod

puniatur? hostem quereris exurgere, quasi etsi hostis desit esse

pax inter ipsas togas possit [hostem quereris exurgere], quasi non,

etsi externa de barbaris arma et pericula conprimantur, ferocius

intus et grauius de calumniis et iniuriis potentium ciuium domesticae

inpugnationis tela grassentur: de sterilitate ac fame quereris,

quasi famem maiorem siccitas quam rapacitas faciat, quasi

non de captatis annonarum incrementis et pretiorum cumulis

flagrantius inopiae ardor excrescat: quereris cludi imbribus caelum,

cum sic horrea eludantur in terris: quereris minus nasci,

quasi quae nata sunt indigentibus praebeantur: pestem et luem

criminaris, cum peste ipsa et lue uel detecta sint uel aucta crimina

singulorum, dum nec infirmis exhibetur misericordia et

defunctis auaritia inhiat ac rapina. idem ad pietatis obsequium timidi, ad impia lucra temerarii, fugientes morientium funera et

adpetentes spolia mortuorum, ut appareat in aegritudine sua miseros

ad hoc forsitan et derelictos esse ne possent dum curantur

euadere: nam perire aegrum uoluit qui censum pereuntis inuadit.

Section 11

Tantus cladium terror dare non potest innocentiae disciplinam

et inter populum frequenti strage morientem nemo considerat et

se esse mortalem. passim discurritur, rapitur, occupatur: praedandi

dissimulatio nulla, nulla cunctatio: quasi liceat, quasi

oporteat, quasi ille qui non rapit damnum et dispendium proprium

sentiat, sic unusquisque rapere festinat. in latronibus est

utcumque aliqua scelerum uerecundia, auias fauces et desertas

solitudines diligunt, et sic illic delinquitur, ut tamen delinquentium

facinus tenebris et nocte ueletur. auaritia palam saeuit et

ipsa audacia sua tuta in fori luce abruptae cupiditatis arma

prostituit. inde falsarii, uenefici inde, inde in media ciuitate sicarii

tam ad peccandum praecipites quam inpune peccantes. a nocente

crimen admittitur, nec innocens qui uindicet inuenitur. de accusatore

uel iudice metus nullus: inpunitatem consecuntur mali,

dum modesti tacent, timent conscii, ueneunt iudicaturi. et

idcirco per prophetam diuino spiritu et instinctu rei ueritas promitur,

certa et manifesta ratio monstratur Dominum posse aduersa

prohibere sed ne ille subueniat merita peccantium facere.

numquid, ait, non ualet manus Dei, ut saluos faciat,

aut grauabit aurem ut non exaudiat? sed peccata

uestra inter uos et Deum separant, et propter delicta

uestra auertit faciem a uobis ne misereatur.

peccata itaque et delicta reputentur, conscientiae uulnera cogitentur,

et desinat unusquisque de Deo uel de nobis conqueri, si

quod patitur intellegat se mereri.

Section 12

Et ecce id ipsum quale est unde nobis cum maxime sermo est,

quod nos infestatis innoxios, quod in contumeliam Dei inpugnatis

adque opprimitis Dei seruos? parum est quod furentium

uarietate uitiorum, quod iniquitate feralium criminum, quod

cruentarum conpendio rapinarum uita uestra maculatur, quod

superstitionibus falsis religio uera subuertitur, quod Deus omnino

nec quaeritur nec timetur: adhuc insuper Dei seruos et

maiestati ac numini eius dicatos iniustis persecutionibus flagitatis.

satis non est quod ipse tu Deum non colis: adhuc insuper

eos qui colunt sacrilega infestatione persequeris. Deum nec colis

nec coli omnino permittis, et cum ceteri qui non tantum ista

inepta idola et manu hominis facta simulacra sed et portenta

quaedam et monstra uenerantur tibi placeant, solus displicet Dei

cultor. fumant ubique in templis uestris hostiarum busta et rogi

pecorum, et Dei altaria uel nulla sunt uel occulta. crocodili et

cynocephali et lapides et serpentes coluntur, et Deus solus in

terris aut non colitur aut non est inpune quod colitur. innoxios,

iustos, Deo caros domo priuas, patrimonio spolias, catenis premis

[carcere includis], bestiis, gladio, ignibus punis. nec saltim

contentus es dolorum nostrorum conpendio et simplici ac ueloci

breuitate poenarum: admoues laniandis corporibus longa tormenta,

multiplicas lacerandis uisceribus numerosa supplicia,

nec feritas adque immanitas tua usitatis potest contenta esse tormentis:

excogitat nouas poenas ingeniosa crudelitas.

Section 13

Quae haec est insatiabilis carnificinae rabies, quae inexplebilis

libido saeuitiae? quin potius elege tibi alterum de duobus: christianum

esse aut est crimen aut non est. si crimen est, quid non

interficis confitentem P si crimen non est, quid persequeris innocentem?

torqueri enim debui, si negarem. si poenam tuam metuens

id quod prius fueram et quod deos tuos non colueram mendacio

fallente celarem, tunc torquendus fuissem, tunc ad confessionem

criminis cum ui doloris adigendus, sicut in quaestionibus

ceteris torquentur rei qui se negant crimine quo accusantur teneri,

ut facinoris ueritas quae indice uoce non promitur dolore corporis

exprimatur. nunc uero cum sponte confitear et clamem et crebris

ac repetitis identidem uocibus christianum me esse contester,

quid tormenta admoues confitenti et deos tuos non in abditis et

secretis locis sed palam, sed publice, sed in foro ipso

magistratibus et praesidibus audientibus destruenti? ut et si parum fuerat

quod in me prius criminabaris, creuerit quod et odisse et punire

plus debeas. quid dum me christianum celebri loco et populo

circumstante pronuntio et uos et deos uestros clara et publica

praedicatione confundo, quid te ad infirmitatem corporis uertis,

quid cum terrenae carnis inbecillitate contendis? cum animi uigore

congredere, uirtutem mentis infringe, fidem destrue, disceptatione

si potes uince, uince ratione.

Section 14

Vel si quid diis tuis numinis et potestatis est, ipsi in ultionem

suam surgant, ipsi se sua maiestate defendant. at quid praestare

colentibus possunt qui se de non colentibus uindicare non possunt?

nam si eo qui uindicatur pluris est ille qui uindicat, tu

diis tuis maior es. si ergo his quos colis maior es, non tu eos

colere, sed ab illis coli debes. sic illos laesos ultio uestra defendit,

quomodo et clausos ne pereant tutela uestra custodit. pudeat

te eos colere quos ipse defendis, pudeat tutelam de iis sperare

quos tu tueris.

Section 15

0 si audire eos uelis et uidere, quando adiurantur a nobis, torquentur

spiritalibus flagris et uerborum tormentis de obsessis

corporibus eiciuntur, quando eiulantes et gementes uoce humana

et potestate diuina flagella et uerbera sentientes uenturum iudicium

confitentur. ueni et cognosce uera esse quae dicimus: et

quia sic deos colere te dicis, uel ipsis crede quos colis. aut si

uolueris et tibi credere, de te ipso loquetur audiente te qui nunc

tuum pectus obsedit, qui nunc mentem tuam ignorantiae nocte

caecauit. uidebis nos rogari ab eis quos tu rogas, timeri ab eis

quos tu adoras: uidebis sub manu nostra stare uinctos et tremere

captiuos quos tu suspicis et ueneraris ut dominos. certe uel sic

confundi in istis erroribus tuis poteris, quando conspecxeris et

audieris deos tuos quid sint interrogatione nostra statim prodere

et praesentibus licet uobis praestigias illas et fallacias suas non

posse celare.

Section 16

Quae ergo mentis ignauia est, immo quae desipientium caeca

et stulta dementia ad lucem de tenebris non uenire et mortis

aeternae laqueis uinctos spem nolle inmortalitatis excipere, non

metuere Deum conminantem et dicentem: sacrificans diis

eradicabitur nisi Domino soli. et iterum: adorauerunt

eos quos fecerunt digiti eorum, et curuatus est

homo et humiliatus est uir, et non laxabo illis?

quid te ad falsos deos humilias et inclinas, quid ante inepta simulacra

et figmenta terrena captiuum corpus incuruas? rectum

te Deus fecit et cum cetera animalia prona et ad terram situ uergente

depressa sint, tibi sublimis status et ad caelum adque ad

Dominum susum uultus erectus est. illuc intuere, illuc oculos

tuos dirige, in supernis Deum quaere. ut carere inferis possis,

ad alta et caelestia suspensum pectus adtolle. quid te in lapsum

mortis cum serpente quem colis sternis ? quid in ruinam diaboli

per ipsum et cum ipso cadis? sublimitatem serua qua natus es.

perseuera talis qualis a Deo factus es. cum statu oris et corporis

animum tuum statue. ut cognoscere Deum possis, te ante cognosce.

relinque idola quae humanus error inuenit. ad Deum

conuertere: quem si inploraueris, subuenit. Christo crede quem

uiuificandis ac reparandis nobis pater misit. laedere seruos Dei

et Christi persecutionibus tuis desine quos laesos ultio diuina

defendit.

Section 17

Inde est enim quod nemo nostrum quando adprehenditur reluctatur

nec se aduersus iniustam uiolentiam uestram quamuis

nimius et copiosus noster populus ulciscitur. patientes facit de

secutura ultione securitas. innocentes nocentibus cedunt, insontes

poenis et cruciatibus acquiescunt certi et fidentes quod inultum

non remaneat quodcumque perpetimur quantoque maior

fuerit persecutionis iniuria tanto iustior fiat et grauior pro persecutione

uindicta. nec umquam impiorum scelere in nostrum

nomen exurgitur, ut non statim diuinitus uindicta comitetur.

ut memorias taceamus antiquas et ultiones pro cultoribus Dei

saepe repetitas nullo uocis praeconio reuoluamus, documentum

recentis rei satis est quod sic celeriter quodque in tanta celeritate

sic granditer nuper secuta defensio est ruinis rerum, iacturis

opum, dispendio militum, deminutione castrorum. nec hoc casu

accidisse aliquis existimet aut fuisse fortuitum putet, cum iam

pridem scriptura diuina posuerit et dixerit: mihi uindictam,

ego retribuam, dicit Dominus, et iterum Spiritus sanctus

praemoneat et dicat: ne dixeris: ulciscar me de inimico

meo, sed expecta Dominum ut tibi auxilio sit. unde

clarum est adque manifestum quia non per nos sed pro nobis

accidunt cuncta ista quae de Dei indignatione descendunt.

Section 18

Nec ideo quis putet christianos his quae accidunt non uindicari,

quod et ipsi uideantur accidentium incursione perstringi.

poenam de aduersis mundi ille sentit cui et laetitia et gloria

omnis in mundo est. ille maeret et deflet, si sibi male sit in

saeculo, cui bene non potest esse post saeculum, cuius uiuendi

fructus omnis hic capitur, cuius hic solacium omne finitur, cuius

caduca et breuis uita hic aliquam dulcedinem computat et

uoluptatem, quando istinc excesserit poena iam sola superest ad

dolorem. ceterum nullus his dolor est de incursatione malorum

praesentium quibus fiducia est futurorum bonorum. denique nec

consternamur aduersis nec frangimur nec dolemus neque in ulla

aut rerum clade aut corporum ualitudine mussitamus. spiritu

magis quam carne uiuentes firmitate animi infirmitatem corporis

uincimus. per ipsa quae uos cruciant et fatigant probari et

corroborari nos scimus et fidimus.

Section 19

Putatis nos aduersa uobiscum aequaliter perpeti, quando

eadem aduersa uideatis a nobis et uobis non aequaliter sustineri?

aput uos inpatientia clamosa semper et querula est, aput nos

fortis et religiosa patientia quieta semper et semper in Deum

grata est, nec quicquam istic laetum aut prosperum sibi uindicat,

sed mitis et lenis et contra omnes fluctuantis mundi turbines

stabilis diuinae pollicitationis tempus expectat. quamdiu

enim corpus hoc permanet commune cum ceteris, sit necesse est

et corporalis condicio communis nec separari generi humano ab

inuicem datur, nisi istinc de saeculo recedatur. intra unam domum

boni et mali interim continemur. quicquid intra domum

uenerit pari sorte perpetimur, donec aeui temporalis fine completo

ad aeternae uel mortis uel inmortalitatis hospitia diuidamur.

non ergo idcirco compares uobis et aequales sumus, quia

in isto adhuc mundo et carne hac constituti mundi et carnis incommoda

uobiscum pariter incurrimus. nam cum in sensu doloris

sit omne quod punit, manifestum est eum non esse participem

poenae tuae quem uideas tecum non dolere.

Section 20

Viget aput nos spei robur et firmitas fidei et inter ipsas saeculi

labentis ruinas erecta mens est et inmobilis uirtus et numquam

non laeta patientia et de Deo suo semper anima secura, sicut per

prophetam Spiritus sanctus loquitur et hortatur spei ac fidei

nostrae firmitatem caelesti uoce corroborans. ficus, inquit, non

adferet fructum et non erunt nascentia in uineis.

mentietur opus oliuae et campi non praestabunt

cibum. deficient a pabulo oues et non erunt in

praesepibus boues. ego autem in Domino exultabo,

gaudebo in Deo salutari meo. Dei hominem et cultorem

Dei subnixum spei ueritate et fidei stabilitate fundatum negat

mundi huius et saeculi infestationibus commoueri. uinea licet

fallat et olea decipiat et herbis siccitate morientibus aestuans

campus arescat, quid hoc ad christianos, quid ad Dei seruos

quos paradisus inuitat, quos gratia omnis et copia regni caelestis

exspectat? exultant semper in Domino et laetantur et gaudent

in Deo suo et mala adque aduersa mundi fortiter tolerant, dum

bona et prospera futura prospectant. nam qui exposita natiuitate

terrena spiritu recreati et renati sumus nec iam mundo sed Deo

uiuimus, non nisi cum ad Deum uenerimus. Dei munera et promissa

capiemus. et tamen pro arcendis hostibus et imbribus impetrandis

et uel auferendis uel temperandis aduersis rogamus

semper et preces fundimus et pro pace ac salute uestra propitiantes

et placantes Deum diebus ac noctibus iugiter adque instanter

oramus.

Section 21

Nemo sibi itaque blandiatur quod nobis et profanis, Dei cultoribus

et Deo aduersantibus sit interim per aequalitatem carnis

et corporis laborum saecularium condicio communis, ut ex hoc

opinetur non omnia ista quae accidunt nobis inrogari, cum Dei

ipsius praedicatione et prophetica contestatione ante praedictum

sit uenturam super iniustos iram Dei, persecutiones quae nos

humanitus laederent non defuturas, sed et ultiones quae laesos

diuinitus defenderent secuturas.

Section 22

Et quanta sunt quae istic pro nobis interim fiunt. in exemplum

aliquid datur, ut Dei uindicis ira noscatur. ceterum retro

est iudicii dies quem scriptura sancta denuntiat dicens: ululate.

proximus est enim dies Domini, et obtritio s Deo

aderit. ecce enim dies Domini uenit insanabilis indignationis

et irae ponere orbem terrae desertum

et peccatores perdere ex eo. et iterum: ecce dies Domini

uenit ardens uelut clibanus, eruntque omnes

alienigenae et omnes iniqui stipula, et s uccendet

illos adueniens dies, dicit Dominus. succendi et cremari

alienigenas praecanit Dominus id est alienos a diuino genere

et profanos, spiritaliter non renatos nec Dei filios factos.

euadere enim solos posse qui renati et signo Christi signati

fuerint alio in loco Deus loquitur, quando ad uastationem mundi

et interitum generis humani angelos suos mittens grauius in ultimo

comminatur dicens: uadite et caedite et nolite

parcere oculis uestris. nolite misereri seniores aut

iuuenes et uirgines et mulieres et paruulos interficite

ut perdeleantur. omnem autem super quem

signum inscriptum est ne tetigeritis. quod autem sit

hoc signum et qua in parte corporis positum manifestat alio in

loco Deus dicens: transi mediam Hierusalem et notabis

signum super frontes uirorum qui ingemunt et

maerent ob iniquitates quae fiunt in medio ipsorum.

et quod ad passionem et sanguinem Christi pertineat hoc signum

et ille saluus adque incolumis reseruetur quisque in hoc signo

inuenitur, item Dei testimonio conprobatur dicentis: et erit

sanguis in signo uobis super domos in quibus ibi

eritis, et uidebo sanguinem et protegam uos, et

non erit in uobis plaga deminutionis, cum percutiam

terram Aegypti. quod ante occiso agno praecedit in

imagine impletur in Christo secuta postmodum ueritate. ut illic

percussa Aegypto Iudaicus populus euadere non nisi sanguine et

signo agni potuit, ita et cum uastari coeperit mundus et percuti

quisque in sanguine et signo Christi inuentus fuerit solus

euadit.

Section 23

Respicite itaque dum tempus est ad ueram et aeternam salutem,

et quia iam mundi finis in proximo est ad Deum mentes

uestras Dei timore conuertite. nec uos delectet in saeculo inter

iustos et mites inpotens ista et uana dominatio, quando et in

agro inter cultas et fertiles segetes lolium et auena dominetur,

nec dicatis mala accidere, quia dii uestri a nobis non colantur,

sed sciatis esse hanc iram Dei, Dei hanc esse censuram. ut qui

beneficiis non intellegitur uel plagis intellegatur. Deum uel sero

quaerite, quia iam pridem per prophetam Deus praemonens hortatur

et dicit: quaerite Deum, et uiuet anima uestra.

Deum uel sero cognoscite, quia et Christus adueniens hoc admonet

et docet dicens: haec est autem uita aeterna ut

cognoscant te solum et uerum Deum et quem misisti

Iesum Christum. credite illi qui omnino non fallit. credite

illi qui haec omnia futura praedixit. credite illi qui credentibus

praemium uitae aeternae dabit. credite illi qui incredulis

aeterna supplicia gehennae ardoribus inrogabit.

Section 24

Quae tunc erit fidei gloria, quae poena perfidiae, cum ludicii

dies uenerit, quae laetitia credentium, quae maestitia perfidorum

noluisse istic prius credere et ut credant iam redire non

posse. cremabit addictos ardens semper gehenna et uiuacibus

flammis uorax poena, nec erit unde habere tormenta uel requiem

possint aliquando uel finem. seruabuntur cum corporibus suis

animae infinitis cruciatibus ad dolorem. spectabitur illic a nobis

semper qui hic nos spectauit ad tempus, et in persecutionibus

factis oculorum crudelium breuis fructus perpetua uisione pensabitur

secundum scripturae sanctae fidem dicentis: uermis

eorum non morietur et ignis eorum non extinguetur,

et erunt ad uisionem uniuersae carni. et iterum:

tunc stabunt iusti in magna constantia aduersus

eos qui se angustauerunt et qui abstulerunt labores

eorum. uidentes turbabuntur timore horribili

et mirabuntur in subitatione insperatae salutis

dicentes inter se, paenitentiam habentes et per angustiam

spiritus gementes: hi sunt quos habuimus

aliquando in risu et in similitudine inproperii. nos

insensati uitam illorum aestimabamus insaniam et

finem illorum sine honore. quomodo conputati sunt

inter filios Dei et inter sanctos sors illorum est?

ergo errauimus a uia ueritatis, et iustitiae lumen

non luxit nobis et sol non est ortus nobis. lassati

sumus iniquitatis uia et perditionis et ambulauimus

solitudines difficiles, uiam autem Domini

ignorauimus. quid nobis profuit superbia aut quid

diuitiarum iactatio contulit nobis? transierunt

omnia illa tamquam umbra. erit tunc sine fructu paenitentiae

dolor poenae, inanis ploratio et inefficax deprecatio. in

aeternam poenam sero credunt qui in uitam aeternam credere

noluerunt.

Section 25

Secnritati igitur et uitae dum licet prouidete. offerimus uobis

animi et consilii nostri salutare munus. et quia odisse non licet

nobis et sic Deo plus placemus, dum nullam pro iniuria uicem

reddimus, hortamur, dum facultas adest, dum adhuc aliquid

de saeculo superest, Deo satisfacere et ad uerae religionis candidam

lucem de profundo tenebrosae superstitionis emergere.

non inuidemus commodis uestris nec beneficia diuina celamus.

odiis uestris beniuolentiam reddimus et pro tormentis ac

suppliciis quae nobis inferuntur salutis itinera monstramus. credite et

uiuite et qui nos ad tempus persequimini in aeternum gaudete

nobiscum. quando istinc recessum fuerit, nullus iam paenitentiae

locus est, nullus satisfactionis effectus. hic uita aut amittitur

aut tenetur: hic saluti aeternae cultu Dei et fructu fidei

prouidetur. nec quisquam aut peccatis retardetur aut annis quominus

ueniat ad consequendam salutem. in isto adhuc mundo

manenti paenitentia nulla sera est. patet ad indulgentiam Dei

aditus et quaerentibus adque intellegentibus ueritatem facilis

accessus est. tu sub ipso licet exitu et uitae temporalis occasu

pro delictis roges et Deum qui unus et uerus est confessione et

fide agnitionis eius inplores, uenia confitenti datur et credenti

indulgentia salutaris de diuina pietate conceditur et ad inmortalitatem

sub ipsa morte transitur.

Section 26

Hanc gratiam Christus inpertit, hoc munus misericordiae suae

tribuit subigendo mortem trophaeo crucis, redimendo credentem

pretio sui sanguinis, reconciliando hominem Deo patri.** , uiuificando

mortalem regeneratione caelesti. hunc si fieri potest sequamur

omnes, huius sacramento et signo censeamur. hic nobis

uiam uitae aperit, hic ad paradisum reduces facit, hic ad caelorum

regna perducit. cum ipso semper uiuemus facti per ipsum

filii Dei: cum ipso exultabimus semper ipsius cruore reparati.

erimus christiani cum Christo simul gloriosi, de Deo patre beati,

de perpetua uoluptate laetantes semper in conspectu Dei et agentes

Deo gratias semper. neque enim poterit nisi et laetus esse

semper et gratus qui cum morti fuisset obnoxius, factus est inmortalitate

securus.